Kilometerstand controleren en fraude herkennen

Tellerfraude is een van de meest voorkomende vormen van oplichting op de Nederlandse occasionmarkt. Naar schatting wordt bij vijf tot tien procent van alle tweedehands auto's de kilometerstand gemanipuleerd. Dat betekent dat je bij elke tien occasions die je bekijkt, er statistisch gezien minstens één bij zit met een teruggedraaide teller. De gevolgen zijn niet alleen financieel — je betaalt te veel voor een auto die meer versleten is dan je denkt — maar ook een veiligheidskwestie, omdat onderhoudsbeurten worden overgeslagen. In dit artikel leggen we uit hoe je de kilometerstand controleert, welke signalen wijzen op fraude, en welke hulpmiddelen je kunt inzetten om jezelf te beschermen.

Hoe werkt tellerfraude precies

Bij tellerfraude wordt de kilometerstand van een auto bewust verlaagd om de auto aantrekkelijker te maken voor kopers. Waar dit vroeger bij mechanische tellers nog fysiek gedraaid moest worden, is het bij moderne digitale tellers een kwestie van software. Met speciale apparatuur die voor enkele honderden euro's online te koop is, kan iemand in minder dan vijf minuten de kilometerstand aanpassen. Het is technisch gezien kinderlijk eenvoudig.

Tellerfraude is in Nederland strafbaar als oplichting (artikel 326 Wetboek van Strafrecht), maar wordt in de praktijk weinig vervolgd. De pakkans is laag, en de winst kan aanzienlijk zijn. Een auto met 100.000 kilometer is al snel twee- tot drieduizend euro meer waard dan dezelfde auto met 200.000 kilometer. Dat maakt het voor malafide handelaren een lucratieve bezigheid.

Het probleem is extra groot bij auto's die uit het buitenland worden geïmporteerd. De kilometerregistratie is niet in elk Europees land even goed geregeld als in Nederland. Een auto die in Duitsland of België 250.000 kilometer heeft gereden, kan bij import met 120.000 kilometer op de teller in het Nederlandse systeem verschijnen. De RDW registreert namelijk de stand bij eerste registratie in Nederland, niet het volledige buitenlandse verleden.

De Nationale Auto Pas (NAP) gebruiken

Het belangrijkste instrument tegen tellerfraude in Nederland is de Nationale Auto Pas (NAP), beheerd door de RDW. In de NAP-database worden kilometerstanden geregistreerd bij elke APK-keuring, onderhoudsbeurt bij een erkend bedrijf, schadeherstel en tenaamstelling. Zo ontstaat er een logische reeks die je kunt controleren.

Je kunt een NAP-check doen via de website van de RDW of via diverse online platforms. Een basiscontrole via ovi.rdw.nl is gratis en toont de laatst geregistreerde kilometerstanden bij APK-keuringen. Voor een uitgebreidere rapportage kun je bij commerciële aanbieders als CarVertical of AutoCheck een volledig rapport aanvragen, inclusief buitenlandse registraties.

Let bij de NAP-controle op de logische opbouw van de kilometerstanden. Een gemiddelde personenauto rijdt tussen de twaalf- en vijftienduizend kilometer per jaar. Een auto die het ene jaar 80.000 kilometer op de teller heeft en het volgende jaar 60.000, heeft duidelijk een probleem. Maar let op: ook een onrealistisch laag jaarkilometrage kan verdacht zijn als de auto oorspronkelijk als zakelijke auto of lease-auto was geregistreerd.

Houd er rekening mee dat de NAP niet waterdicht is. Als een auto alleen bij niet-erkende garages is onderhouden, zijn er minder registratiemomenten. En bij import kunnen er gaten in de registratie zitten. Gebruik de NAP daarom altijd in combinatie met andere controlemethoden.

Fysieke aanwijzingen voor tellerfraude

Naast digitale controles zijn er tal van fysieke aanwijzingen die kunnen wijzen op een gemanipuleerde kilometerstand. De slijtage van de auto moet in verhouding staan tot de aangegeven kilometers. Begin met het stuur, de versnellingspook en de pedaalrubbers. Een auto met 60.000 kilometer op de teller maar gladgesleten pedaalrubbers en een versleten stuurwiel heeft waarschijnlijk veel meer gereden.

Bekijk de bestuurdersstoel. Bij veel kilometers vertoont de zijkant van de bestuurdersstoel slijtage doordat de bestuurder in- en uitstapt. Scheurende of doorgeschuurde bekleding bij een zogenaamd lage kilometerstand is een duidelijk signaal. Controleer ook de slijtage van de contactsleutel — een sleutel die flink is afgesleten past niet bij een auto die weinig is gebruikt.

Inspecteer de remschijven. Nieuwe remschijven bij een hoge geclaimde kilometerstand zijn logisch, maar bij een auto die zogenaamd pas 50.000 kilometer heeft gereden, is dat verdacht. Remschijven gaan namelijk gemiddeld 60.000 tot 80.000 kilometer mee. Hetzelfde geldt voor banden die recent zijn vervangen bij een lage kilometerstand.

Kijk ook naar de stickers in het portier of onder de motorkap van garages die onderhoud hebben uitgevoerd. Vaak staat hier de datum en kilometerstand van de laatste beurt vermeld. Vergelijk deze met de huidige tellerstand. Meer over de algemene inspectie lees je in ons artikel over waar je op let bij een tweedehands auto.

Digitale diagnose: de boordcomputer uitlezen

Moderne auto's slaan kilometergegevens op in meerdere computers in het voertuig, niet alleen in het dashboardinstrument. De motorcomputer, transmissiecomputer, airbagmodule en soms zelfs het navigatiesysteem houden hun eigen kilometerregistratie bij. Met een OBD2-diagnoselezer (On-Board Diagnostics) kun je deze uitlezen en vergelijken met de tellerstand.

Een OBD2-lezer sluit je aan op de diagnosepoort van de auto, die zich meestal onder het dashboard aan de bestuurderszijde bevindt. Basis-OBD2-lezers zijn al verkrijgbaar vanaf twintig euro en werken via Bluetooth met een app op je smartphone. Voor een grondige controle op tellerfraude heb je wel een uitgebreidere lezer nodig die fabrikantspecifieke modules kan uitlezen.

Als de kilometerstanden in verschillende modules niet overeenkomen, is dat een sterke aanwijzing voor fraude. Een fraudeur past namelijk vaak alleen de stand in het dashboard aan, maar vergeet de overige modules. Bij sommige premium merken zoals BMW en Mercedes is het echter nagenoeg onmogelijk om alle modules aan te passen, waardoor fraude relatief eenvoudig te detecteren is.

Overweeg ook om de auto door een merkdealer te laten uitlezen. Dealers hebben toegang tot uitgebreide fabrieksdiagnose-software die meer informatie kan ophalen dan standaard OBD2-lezers. Veel dealers bieden deze dienst aan voor een relatief klein bedrag, en het kan je duizenden euro's besparen.

Importauto's: extra waakzaamheid vereist

Bij auto's die uit het buitenland zijn geïmporteerd, is extra voorzichtigheid geboden. Zoals eerder genoemd zijn de kilometerregistratiesystemen in andere landen niet altijd even goed als het Nederlandse NAP-systeem. In sommige landen is tellerfraude niet eens strafbaar, wat het probleem verergert.

Vraag bij een importauto altijd om het buitenlandse kentekenbewijs of een kopie daarvan. Controleer de buitenlandse APK-historie via de beschikbare online databases. Voor Belgische auto's kun je terecht bij Car-Pass.be, voor Duitse auto's is er het TÜV-rapport. Sommige platforms bieden inmiddels pan-Europese voertuigchecks aan die meerdere landen combineren.

Let specifiek op auto's die vanuit Oost-Europa worden geïmporteerd. Hoewel er natuurlijk ook in die landen eerlijke handelaren zijn, is het risico op tellerfraude statistisch hoger. Auto's die in korte tijd meerdere keren van land zijn gewisseld — bijvoorbeeld van Polen naar België naar Nederland — verdienen extra aandacht, omdat elk grensovertrekkend transport een kans biedt om de tellerstand te manipuleren.

Laat bij twijfel altijd een aankoopkeuring uitvoeren door een onafhankelijke partij zoals de ANWB of een gespecialiseerd autokeuringsbedrijf. Zij hebben ervaring met het herkennen van tellerfraude en beschikken over de juiste apparatuur om de auto grondig te controleren. Lees ook ons artikel over het verschil tussen particulier en dealer kopen voor meer informatie over je rechten als koper.

Wat te doen als je slachtoffer bent van tellerfraude

Ontdek je na aankoop dat de kilometerstand is gemanipuleerd, dan heb je verschillende opties. Bij aankoop van een dealer heb je recht op ontbinding van de koop op basis van non-conformiteit. De auto voldoet immers niet aan wat je redelijkerwijs mocht verwachten. Neem eerst contact op met de dealer en probeer er onderling uit te komen.

Bij een particuliere aankoop kun je een beroep doen op dwaling — je hebt de auto gekocht op basis van onjuiste informatie. Verzamel zoveel mogelijk bewijs: de NAP-rapportage, uitleesrapporten, foto's van slijtage die niet overeenkomt met de kilometerstand, en de advertentie of koopovereenkomst. Schakel juridisch advies in via je rechtsbijstandsverzekering of het Juridisch Loket.

Doe altijd aangifte bij de politie. Tellerfraude is strafbaar, en hoewel de vervolging niet altijd tot resultaat leidt, draagt je aangifte bij aan de bestrijding van dit probleem. Meld het ook bij de RDW, zodat de onjuiste kilometerstand in hun systeem kan worden gemarkeerd en toekomstige kopers gewaarschuwd worden.